Language revitalization etc...

IMG_0079.jpg

Tres jorns de temps, de representants de minoritats de la França exagonala (Catalonha, Occitània, Bretanha, Alsaça, País Basc, Savòia, Corsegue) se son retrobats en Catalonha Nòrd per parlar dau bilinguisme : intervencions, escambis, experimentacions èran au programa.

La Federacion dei Lengas Regionalas a l’Escola Publica (FLAREP) s’acampèt a la fin de novembre, aquest còp en Catalonha Nòrd, d’un biais decentralizat : un jorn a Perpinhan, un jorn a Ceret, e un jorn a Figueres. Tres jorns per un aisse centrau, lo bilingüisme a l’escòla public, soleta garantida d’una transmission lingüistica eficaça.
Aquò pausat, es un moment, o fau dire, ideau per far lo ponch sus lei projects, leis avançadas, lei recuoladas, leis entrepachaments institucionaus ò financiers. Un moment de tria tanben per s’entressenhar per quant ais accions menadas dins lo país organizador. E de fach, lo collòqui foguèt dubert per de representants de l’institucion, dei sindicats e deis associacions que faguèron lo ponch de seis accions passadas e a venir. Un observador dau defòra se seriá pensat que lei lengas minorizadas de l’estat francés èran la prioritat de tot aqueu monde, talament leis institucions coma lei sindicats se mostrèron estrambordats per l’idèa dei lengas regionalas a l’escòla e lo bilingüisme francés/lengas ‘regionalas’.
Dau ponch de vista institucionau, tot vai ben, ò quasi : leis efectius creisson, i a mai de 50.000 escolans dins lei seccions bilingüas en França, es a dire 1/3 de la populacion escolara basca, 15% en Corsega, 6% en Alsaça.. A Ceret, en collegi e en licèu, la paritat orària es respectada, fach pron rare per èstre remarcat. De mai, fau apondre una sensibilizacion de mai en mai granda dei Regions : per lo representant de Div Yezh, associacion de parents d’escolans deis escòlas publicas bretonas, fau absoludament fisar la responsabilitat de l’ensenhament dau breton au Conseu Regionau, garantida de proximitat e de democracia. Una posicion visiblament pauc compartida per unei representants de l’associacion deis ensenhaires d’Occitània.
Bòna santat de façana emb’aquò, lèu denonciada per leis associacions : aprengueriam per exemple que leis agregacions en lengas dichas regionalas foguèron refusadas per lo ministèri. Leis efectius dei classa bilingüas representan pas mai de 3% de la populacion escolària de Catalonha Nòrd, mens qu’aquò per Bretanha e Occitània. Au problèma dei recrutaments, leis associacions rebrican que quand una empresa a besonh d’un pilòte per exemple, ne’n tròba. Lo fòrma se fau. Dins l’Educacion Nacionala, espèran que tot li tombe coma per miracle. Çò que, compte tengut dau trabalh d’eradicacion linguistica secular, risca naturalament pas de se far.
De mai, fai tres ans que i a pas una soleta dubertura de sit bilingüe en Catalonha Nòrd, mentre que n’i aguèt au mens quatre en Bretanha. En Alsaça, per l’associacion Eltern 68, associacion de parents d’escolans, i a ges d’ambicion regionala, e una granda manifestacion es prevista a Strasborg lo 18 de novembre. Lo CAPES es totjorn una insulta còntra lei lengas de França, e lo bilingüisme au collegi es jamai a paritat orari, ò quasi. Sovent, en mai de 3h de lenga, i a ren qu’una matèria ensenhada en lenga. E per ara, lei lengas de França seràn excluïdas dau brevet e son estatut au bac es pauc assegurat.
Segon una fònt ben informada, aprenguère meme que se lei lengas regionalas apareisson pas dins lo sòcle comun, es qu’o avèm mau comprés : LVE significa pas Lengas Vivas Estrangieras mai Lengas Vivas Europencas… Pasmens, i podètz totei anar veire, lo tèxt parla ben de LV Estrangieras.
Concors, bilingüisme, ensenhament d’iniciacion, disparitats entre lei territòris, tot foguèt discutit e analizat. Lei mesuras dau Rector de Montpelhier foguèron tanben comentadas, mai d’uneis ensenhaires de Catalonha regretèron de pas èstre estats asscociats a la concepcion dei precís de literatura, istòria, lenga. Precís financiats d’alhors per d’ajudas despartamentalas e regionalas, es a dire que l’Estat s’engatjarà pas dins un domani que en teoria es encara sieu.
Aquò dich, e o fau ben remarcar, lo representant dau rector comencèt son discors en catalan, e maugrat un discors pron consensuau e pron vuege de sense (per bastir l’Euròpa fau ‘une énorme dose d’humanité’, fau ben ‘comprene lo passat per mielhs comprene l’avenir etc.), aquò es una causa qu’auriam jamai vista fa dètz ans. La FCPE tanben parlèt catalan (‘mèrci i visca la USAP’). Tanben, la PEEP regreta que l’Article 2 de la Constitucion precise pas que lo francés es oficiau ‘dins lo respect dei lengas e culturas regionalas’, e la FSU se mostrèt fòrça revendicativa e au fiau dei problemas especifics dei lengas minorizadas de França.
Anem, oficialament tot va ben, lei lengas de França son quasi sauvadas. Vos liure doas darrierei revelacions per la rota, que valon la pena : per lo representant de l’UNSA, ‘siam totei un pauc jabobins en França’, et se la CGT a pas de posicion oficiala sus lei lengas minorizadas de l’Estat francés, es simplament qu’a pas lo temps de i pensar. Quauqu’un a lo mail de la Confederació General del Treball de Catalonha ?